TRAGISCH SLOT VOOR CHOREOGRAFE

't Financieele Dagblad, 22-01-2005
door Rolph van de Wouw

"Ze is postuum. Ze zal pijn hebben. Ze had te lang naar haar eigen wortels geloerd. Ze hebben haar een brief gestuurd."
De wanden van het armetierig kartonnen huisje zijn beklad met schreeuwende letters, dit is een theater. Kruipend gaat Ze naar binnen, hier hoort Ze thuis. De man buiten beschimpt haar: "Hoer, Grand Theatre-hoer, jij moet dood, hoer, hoor je, hoer..."

Ze, Truus Bronkhorst, die haar hele leven in dienst stelde van de danskunst, heeft haar langste tijd gehad. Als het aan de Raad voor Cultuur ligt althans. Die adviseerde de choreografe niet langer financieel te ondersteunen. Per 1 januari is de Rijkssubsidie voor Bronkhorsts Stichting van de Toekomst gereduceerd van een half miljoen naar nul euro. In de Cultuurnota 2005 –2008 werd gesteld dat Bronkhorst in herhaling viel en dat haar werk zich onvoldoende ontwikkelde. Uiteraard heeft 'voorstelligsbezoek plaatsgehad'

Je vraagt je af welke voorstellingen de adviseurs bezocht hebben. Als er één iemand is geweest die het publiek de afgelopen jaren wakker heeft weten te houden, dan is het Truus Bronkhorst. Al meer dan vijfentwintig jaar speelt ze met conventies en maakt ze dans die werkelijk raakt. Bij haar geen gelikte pasjes, brave duetten of gezellige ensemblestukken. Wel rauwe, meedogenloze scènes waarin geveinsde tederheid en fysiek geweld hand in hand gaan. Bronkhorst is anders, ze is strijdlustig en maarschappijkritisch. Zonder opgeheven vinger, maar met ironie en drama. Bronkhorst geeft het danslandschap kleur, maar blijkbaar heeft grijs de voorkeur.

Zoals het er naar uitziet is EXIT dan ook Bronkhorsts laatste productie. De titel spreekt boekdelen: het gaat over een afgedankte, verbitterde theatermaakster die het vechten moe is. Dit keer geen bazooka's of bokshandschoenen – rekwisieten die in vorige stukken symbool stonden voor enorme vechtlust – maar een klein pistool. De gelatenheid is van Bronkhorsts gezicht af te lezen. Lijkbleek zit ze voor een muur van spiegels, waar ze met lippenstift 'self portrait'op kalkt. In de woorden van dansinnovator Martha Graham uit ze haar emoties: 'You give all your life doing this one thing'. Vanavond draagt ze haar haar als dat van Iocaste, de afloop laat zich raden.

Na de rituele zelfdoding maakt de choreografe plaats voor vijf performers. Die nemen ruim de tijd om zich om te kleden. Het is een humoristische kijk 'achter de schermen'. Het oeverloze gedraal lijkt te suggereren dat deze mensen niet meer zullen dansen. Toch veranderen de lome lichamen langzaam in virtuoos bewegende objecten. De drie dames nemen het voortouw. Hun gezucht en heupwiegende catwalk-tred zien er bespottelijk uit, maar ook schrijnend. De mannelijke paardans die volgt, is op het randje, maar typisch Bronkhorst. Dit homo-erotische duet waarin Adam en Eva het paradijs uitgeslingerd worden, verwijst opnieuw naar de gevoelens van frustratie en onmacht die bij de choreografe leven. Het slotstuk voor één danseres en haar schaduw is, zij het wat uitgesponnen, een lust voor het oog. Hier wordt aangetoond dat Bronkhorsts choreografisch talent zeker niet is uitgeput.

EXIT is niet alleen een gedanst protest, maar tevens een echte en indrukwekkende dansproductie. Een leven zonder dans is voor Truus Bronkhorst ondenkbaar. Dans zonder Bronkhorst is minstens even onwaarschijnlijk....

'Ze zal nog alleen te zien zijn in hermetische dans, Ze heeft een glimlach om de bevroren lippen.

[ terug naar Exit ]